LGS ve Lise Tercih Süreci Nasıl İşler?

Puan bir eşik değil, göreceli bir sıralama

LGS’de “bu yıl şu kadar puan yeterli” diye sabit bir sayı yok. Merkezî Sınav Puanı (MSP), sınava giren o yılki tüm öğrencilerin sonuçlarına göre hesaplanıyor: her testin ham puanı önce ortalaması 50, standart sapması 10 olan bir standart puana çevriliyor, derslere göre ağırlıklandırılıyor, sonra toplam puan 100 ile 500 arasında bir ölçeğe dönüştürülüyor. Yani senin puanın, o yıl sınava giren herkesin performansına göre yeniden şekilleniyor.

Bunun sonucu şu: bir okulun geçen yıl aldığı en düşük puan, bu yıl aynı okula yeteceği anlamına gelmiyor. Kontenjan tabloları yayımlandıktan sonra okulların o yılki durumuna bakman gerekiyor — geçen yılın sayısını referans alma.

Üç ayrı yerleştirme yolu var

Ortaöğretime yerleştirme tek bir havuzda değil, üç ayrı mekanizmayla yapılıyor:

Yol	Nasıl işliyor	Hangi okullar
Merkezi yerleştirme	MSP üstünlüğüne göre, tercih sırana bakılarak	Fen lisesi, sosyal bilimler lisesi, Anadolu lisesi, Anadolu imam hatip lisesi, proje okulları, mesleki-teknik Anadolu lisesinin Anadolu teknik programları
Yerel yerleştirme	İkamet adresin (kayıt alanın), okul başarı puanın ve devamsızlığına göre	Diğer Anadolu liseleri, çoğu meslek lisesi, imam hatip lisesi
Pansiyonlu okullar	Yerel yerleştirmede tercihine yerleşemeyenler arasından	Yatılı kontenjanı olan okullar

Kritik nokta: yerel yerleştirme tercihi herkes için zorunlu, sınava girsen de girmesen de. Bu ekranı doldurmazsan merkezi sınavlı okullar ile pansiyonlu okullar tercih ekranı sana hiç açılmıyor. İlk 3 tercihini kendi kayıt alanından (ikametine en yakın bölge) seçmek şartıyla en fazla 5 okul işaretleyebiliyorsun; sınava girdiysen buna ek olarak merkezi sınavlı okullardan 10, pansiyonlu okullardan 5 tercih daha ekleyebiliyorsun.

Yerleşemezsen süreç bitmiyor

İlk yerleştirmede hiçbir tercihine yerleşemezsen iki ayrı nakil dönemi açılıyor; bu dönemlerde yeniden tercih yapabiliyorsun. İkisinde de yerleşemezsen son adım il/ilçe öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonuna başvuru: komisyon, yerel yerleştirmede boş kalan kontenjanlara adresine göre seni yerleştiriyor. Yani “hiçbir yere yerleşememek” diye bir sonuç yok — son çare her zaman adrese dayalı bir yerleştirme.

Nelere dikkat et

• LGS’yi ÖSYM sanma. Sınavı MEB yapıyor; ÖSYM sicilinle, e-Devlet şifreni kullandığın YKS/ALES sistemleriyle hiçbir bağlantısı yok.
• Tercih onayı olmadan işlem geçersiz. e-Okul’dan girdiğin tercih listesi, ortaokul müdürlüğü tarafından onaylanmadıkça sisteme işlemiyor.
• Devamsızlık puanını doğrudan etkiliyor. Hem merkezi hem yerel yerleştirmede eşitlik durumunda 8. sınıftaki özürsüz devamsızlık gün sayısı sıralamayı değiştiriyor.
• Merkezi sınav puanıyla yerleşirsen yerel tercihlerin iptal olur. Sistem seni tek bir okula yerleştiriyor; diğer grup tercihlerin dikkate alınmıyor.
• Meslek lisesi = otomatik yerel değil. Mesleki ve teknik Anadolu liselerinin çoğu yerel yerleştirmeyle alıyor ama “Anadolu teknik programları” merkezi sınav puanı istiyor — kontenjan tablosundan hangisi olduğunu kontrol et.