MEB Sınavlarında Engelli Düzenlemeleri
LGS gibi MEB merkezi sınavlarında özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için ek süre, tekli salon, okuyucu/kodlayıcı gibi sınav tedbirleri uygulanıyor. Tedbir talebi veli görüşü alınarak okul tarafından belirlenip RAM'a bildiriliyor; öğrenci ayrıca başvuru yapmıyor.
Kimler başvurabilir?
- Öğrenci, MEBBİS-RAM Modülü'nde özel eğitim ihtiyacı olan öğrenci olarak tanılanmış
- Okul müdürlüğü, velinin/vasinin görüşünü alarak öğrenciye uygun sınav tedbir hizmetini belirlemiş ve RAM'a bildirmiş
- Açık Öğretim Ortaokuluna devam eden öğrenciler için başvuru, öğrencinin kendisi/velisi tarafından okul müdürlüğü yerine kurum müdürlüğüne yapılmış
Adım adım başvuru
- Örgün eğitime devam eden öğrenciler için okul müdürlüğü, öğrencinin bilgilerini ilgili RAM'a gönderir; Açık Öğretim Ortaokulu öğrencileri kılavuzda belirtilen tarihe kadar kurum müdürlüğüne başvurur
- Okul müdürlüğü, velinin/vasinin görüşünü de alarak öğrencinin yetersizlik alanına uygun sınav tedbirini belirler
- Belirlenen tedbir "Sınav Tedbir Hizmetleri Bildirim Formu" (EK-2) ile ilgili RAM'a gönderilir
- RAM, öğrenciyi MEBBİS-RAM Modülü'nde özel eğitim ihtiyacı olan öğrenci olarak tanılar ve bildirimi öncelikli işler
- Onaylanan tedbir bilgisi sınava giriş belgesine işlenir; öğrenci sınav günü belgesinde yazan salon ve düzenlemeyle sınava girer
Özet bilgiler
Az gören öğrenciler
Tek kişilik salon, 20 dakika ek süre; RAM kararına göre kodlayıcı, okuyucu+kodlayıcı ya da eş değer soru kitapçığı seçeneklerinden biri uygulanır
Total görme yetersizliği olanlar
Okuyucu ve kodlayıcı eşliğinde tek kişilik salon, 20 dakika ek süre; resim/grafik soruları yerine eş değer sorular verilir, soru muafiyeti yok
İşitme yetersizliği olanlar
Tek kişilik salon, 20 dakika ek süre; veli bildirimiyle yabancı dil dersi testinden muaf tutulabilir
Otizm spektrum bozukluğu / zihinsel yetersizlik
Tek kişilik salon, 20 dakika ek süre, tercihe göre okuyucu ve kodlayıcı; veli bildirimiyle yabancı dil testinden muafiyet
DEHB ve özel öğrenme güçlüğü
Tek kişilik salon, 20 dakika ek süre; tercih ederlerse okuyucu ve kodlayıcı eşliğinde sınava girerler
Bedensel yetersizlik
Yazmayı engelleyen ince motor sorunu/uzuv kaybı olanlara tek kişilik salon + 20 dk ek süre + (RAM kararına göre) kodlayıcı; kaba motor sorunu olup yazabilenler giriş kattaki salona diğer öğrencilerle birlikte yerleştirilir, ek süre verilmez
Süreğen hastalık
Sağlık durumu gerektiriyorsa tek kişilik salon verilir ama ek süre yok; Tip 1 diyabet, astım, hipertansiyon, epilepsi gibi sürekli ilaç kullananlar diğer öğrencilerle aynı salonda sınava girer, yanlarında ilaç/gıda bulundurabilir
Süreç okul üzerinden yürüyor, öğrenci ayrıca başvurmuyor
LGS’ye giren özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için sınav tedbir hizmeti, ÖSYM’nin sınavlarındaki gibi doğrudan aday başvurusuyla değil, okul üzerinden yürüyen bir süreçle belirleniyor. Okul müdürlüğü, velinin/vasinin görüşünü alarak öğrencinin yetersizlik alanına uygun tedbiri tespit eder ve bunu “Sınav Tedbir Hizmetleri Bildirim Formu” (EK-2) ile öğrencinin bağlı olduğu RAM’a bildirir. RAM, öğrenciyi MEBBİS-RAM Modülü’nde özel eğitim ihtiyacı olan öğrenci olarak tanılar; bu bildirimler RAM’da öncelikli işleniyor.
Açık Öğretim Ortaokuluna devam eden öğrenciler için süreç biraz farklı: başvuru okul yerine Açık Öğretim Ortaokulu Müdürlüğüne yapılıyor.
Onaylanan tedbir, sınav giriş belgesine işleniyor — öğrenci sınav günü belgesinde yazan salon ve düzenlemeyle sınava giriyor.
Yetersizlik grubuna göre tedbirler
- Az gören öğrenciler: Tek kişilik salon ve 20 dakika ek süre sabit; buna ek olarak RAM’ın öğrencinin eğitsel performansına göre seçeceği kodlayıcı, okuyucu+kodlayıcı ya da resim/grafik sorular yerine eş değer soru içeren kitapçık seçeneklerinden biri uygulanıyor. Başarı puanı, soru muafiyeti olmadan tüm sorular üzerinden hesaplanıyor.
- Total düzeyde görme yetersizliği olanlar: Okuyucu ve kodlayıcı eşliğinde tek kişilik salon, 20 dakika ek süre; soru muafiyeti yok, resim ve grafik içeren sorular eş değerleriyle değiştiriliyor.
- İşitme yetersizliği olanlar: Tek kişilik salon, 20 dakika ek süre; yabancı dil dersi testinden muafiyet için velinin okula bildirimde bulunması gerekiyor.
- Ruhsal/duygusal bozukluk (DEHB), özel öğrenme güçlüğü, otizm spektrum bozukluğu, zihinsel yetersizlik: Tek kişilik salon ve 20 dakika ek süre ortak; tercih edilirse okuyucu ve kodlayıcı eşliğinde sınava giriliyor. Otizm ve zihinsel yetersizlikte, işitme yetersizliğinde olduğu gibi yabancı dil muafiyeti de veli bildirimiyle mümkün.
- Bedensel yetersizlik: Yazmayı engelleyecek ince motor sorunu veya uzuv kaybı olan öğrenciler tek kişilik salonda 20 dakika ek süre ve RAM’ın kararına göre kodlayıcı ile sınava giriyor. Kaba motor becerilerde yetersizliği olup ortez/protez/tekerlekli sandalye gibi yardımcı araç kullanan ama yazabilen öğrenciler ise giriş kattaki salonlara diğer öğrencilerle birlikte yerleştiriliyor — bu grup için ek süre yok.
- Süreğen hastalık: Sağlık durumu gerektiriyorsa tek kişilik salon veriliyor ama ek süre verilmiyor. Tip 1 diyabet, astım, hipertansiyon, epilepsi gibi sürekli ilaç kullanımı gerektiren hastalıklarda öğrenci diğer öğrencilerle aynı salona yerleştiriliyor; yanında ilaç, kan şekeri ölçüm cihazı ya da karbonhidratlı gıda bulundurabiliyor ve gerekirse yedek gözetmen eşliğinde tuvalete çıkabiliyor.
Nelere dikkat et
- Süreci okulunla erken konuş. Tedbir talebi RAM’a okul üzerinden gidiyor; başvuru döneminin başında okulla iletişime geçmemek süreci geciktirebilir.
- Yabancı dil muafiyetini ayrıca bildir. Bu, tedbir hizmetinden ayrı bir bildirim; velinin okula yazılı olarak iletmesi gerekiyor.
- Ek süre her gruba verilmiyor. Kaba motor sorunu olup yazabilenler ve bazı süreğen hastalık grupları için ek süre yok — beklentini buna göre ayarla.
- Cihaz ve ilaçlarını unutma. Doktor raporuyla sürekli kullanılan araç ve cihazlar (iletişim cihazları hariç) sınava getirilebiliyor.
Sık sorulanlar
Tedbir başvurusunu veli mi yapıyor, okul mu?
Süreci okul müdürlüğü yürütür. Okul, velinin/vasinin görüşünü alarak öğrenciye uygun tedbiri belirler ve RAM'a bildirir; veli olarak ayrıca ÖSYM'ye ya da MEB'e başvurman gerekmiyor, ama okulla erken iletişime geçmen sürecin zamanında ilerlemesi için önemli.
Ek süre her öğrenciye mi veriliyor, kaç dakika?
Hayır, yalnız kılavuzda sayılan yetersizlik gruplarına veriliyor; kaba motor sorunu olup yazabilen ya da sağlık durumu nedeniyle tekli salona alınan bazı süreğen hastalık gruplarına ek süre verilmiyor. Verildiği durumlarda süre 20 dakika ve her oturum için ayrı ayrı uygulanıyor.
Yabancı dil dersinden nasıl muaf olurum?
İşitme yetersizliği, zihinsel yetersizliği veya otizm spektrum bozukluğu olan öğrenciler için bu durumun velisi tarafından öğrencinin kayıtlı olduğu okul müdürlüğüne bildirilmesi ve bilgilerin MEBBİS-RAM Modülüne işlenmesi gerekiyor. Muafiyet otomatik tanınmıyor, bildirime bağlı.
Tip 1 diyabetim var, ek süre alır mıyım?
Hayır, sürekli ilaç kullanılan süreğen hastalıklarda (Tip 1 diyabet, astım, hipertansiyon, epilepsi) öğrenci diğer öğrencilerle aynı salona yerleştiriliyor ve ek süre verilmiyor. Ancak yanında kutu meyve suyu ya da karbonhidratlı gıda, kan şekeri ölçüm cihazı bulundurabiliyor ve gerekirse yedek gözetmen eşliğinde tuvalete çıkabiliyor.
Kendi ilacımı veya cihazımı sınava sokabilir miyim?
Evet, özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler doktor raporuyla sürekli kullandıkları araç, gereç ve cihazları (cep telefonu gibi iletişim araçları hariç) kendileri getirmek kaydıyla sınavda kullanabiliyor.