Üniversitede Engelli Öğrenci Birimi
Her yükseköğretim kurumunda, doğrudan rektörlüğe bağlı bir engelli öğrenci birimi kurulması yönetmelikle zorunlu tutulmuş. Bu birim; ders materyalinin uyarlanması, sınav düzenlemeleri, yerleşke erişilebilirliği, araç-gereç temini ve burs dahil idari ihtiyaçlarında engelli öğrenciye destek olmakla yükümlü. Talebini doğrudan bu birime iletebilirsin.
Kimler başvurabilir?
- Bir yükseköğretim programına kayıtlı engelli öğrenci olmak yeterli — birimden yararlanmak için ayrıca rapor ibraz etme şartı yönetmelikte aranmıyor
Adım adım başvuru
- Kayıtlı olduğun üniversitenin rektörlüğe bağlı engelli öğrenci birimini (internet sitesi üzerinden) bul
- İhtiyacını (ders materyali, fiziksel erişim, barınma, burs, sınav düzenlemesi vb.) yazılı olarak birime ilet
- Birim, ihtiyacını ilgili dekanlık/daire başkanlıklarıyla koordine ederek çözüm üretmekle yükümlü
- Dönem içi sınavlarda süre, mekân, materyal veya refakatçi okuyucu ihtiyacını dönem başında birime bildir
- Birim çözüm üretmezse ya da yetersiz kalırsa, konuyu Yükseköğretim Kurulu Engelli Öğrenciler Komisyonuna iletebilirsin
Özet bilgiler
Birim nerede kurulur
Doğrudan rektörlüğe bağlı olarak, eğitim-öğretimden sorumlu rektör yardımcısının başkanlığında
Yasal dayanak
5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun madde 15, Yükseköğretim Kurumları Engelliler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği madde 11-12
Kapsadığı alanlar
Eğitim, öğretim, burs, idari, fiziksel, barınma ve sosyal alanlardaki ihtiyaçların tespiti ve çözümü
Sınavlarla ilgili yükümlülük
Süre, mekân, materyal ve refakatçi okuyucu sağlamak dahil fırsat eşitliğini gözeten tedbirleri almak
Üst koordinasyon
Yükseköğretim Kurulu Engelli Öğrenciler Komisyonu ve ÖSYM Engelli Öğrenciler Danışma ve Koordinasyon Birimi ile eşgüdümlü çalışır
Bütçe
Üniversiteler, birimin görevlerini yerine getirebilmesi için gerekli kaynağı kendi bütçelerinden ayırmakla yükümlü
Birim rektörlüğe bağlı, kurulması zorunlu
5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’a dayanan Yükseköğretim Kurumları Engelliler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği, her yükseköğretim kurumunda doğrudan rektörlüğe bağlı bir engelli öğrenci birimi kurulmasını öngörüyor. Birime, eğitim-öğretimden sorumlu bir rektör yardımcısı başkanlık ediyor; birimde engellilik alanında uzmanlaşmış öğretim elemanları ile ilgili daire başkanlıkları, fakülte, yüksekokul ve enstitülerin temsilcileri yer alıyor. Üniversiteler, birimin görevlerini yerine getirebilmesi için gerekli kaynağı kendi bütçelerinden ayırmakla yükümlü.
Birimin görevleri geniş bir alanı kapsıyor
Yönetmeliğe göre birim şunlarla yükümlü:
- Kayıtlı engelli öğrencinin eğitim, öğretim, burs, idari, fiziksel, barınma ve sosyal alanlardaki ihtiyaçlarını tespit etmek ve bunları gidermek için diğer üniversite birimleriyle koordinasyon kurmak.
- Eğitim ortamının uyarlanması, araç-gereç temini ve özel ders materyallerinin hazırlanmasını sağlamak; maddi güçlüğü olan öğrenciler için yardımcı araç-gerecin ücretsiz temini yönünde çalışmak.
- Sınavlarda fırsat eşitliğini gözeterek süre, mekân, materyal ve gerektiğinde refakatçi okuyucu sağlamak ve engelin doğasından kaynaklanan farklılıklara göre tedbir almak.
- Yerleşke ve yerleşkedeki yapıların, açık alanların engelli öğrenciler için erişilebilir olmasını sağlamak.
- Öğretim elemanlarına yönelik bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları yürütmek, istihdam olanakları hakkında bilgilendirme yapmak.
Üniversite biriminin sınırı — ÖSYM’yle karıştırma
Bu birim, üniversiteye kayıt olduktan SONRAKİ süreçler için muhatabın. Üniversiteye girişteki merkezi sınavlardaki (YKS gibi) düzenlemeler ayrı bir mekanizmayla, ÖSYM’nin kendi Engelli Öğrenciler Danışma ve Koordinasyon Birimi üzerinden yürütülüyor. Kayıt sonrası ara sınav, final gibi üniversitenin kendi ölçme-değerlendirme süreçlerinde ise muhatabın üniversitenin engelli öğrenci birimi.
Üstte ise Yükseköğretim Kurulu bünyesinde bir Engelli Öğrenciler Komisyonu var — üniversitelerdeki birimlerin işleyiş ilkelerini belirliyor, politika üretiyor ve üniversiteler arası koordinasyonu sağlıyor. Üniversite birimleri, her yıl hazırladıkları faaliyet raporunu bu komisyona/Kurula bildirmekle yükümlü.
Nelere dikkat et
- Birimi erken bul, ihtiyacını erken bildir. Sınav düzenlemesi gibi taleplerin dönem başında bildirilmesi, uygulamanın zamanında yapılabilmesi için önemli.
- Burs beklentini doğru kur. Birim burs ihtiyacını tespit edip yönlendirme yapar; doğrudan burs ödeyen bir makam değil. Şehit ve gazi yakını öğrenciysen KYK’nın öncelikli burs hakkını doğrudan şehit/gazi yakını öğrenci bursları rehberinden okuyabilirsin.
- Üniversiteye giriş ile üniversite içi süreçleri ayır. YKS’deki sınav düzenlemesi ÖSYM’nin, ara sınav/final düzenlemesi üniversitenin kendi biriminin sorumluluğunda.
- Çözülmeyen talebini yükselt. Üniversite düzeyinde ilerleme sağlayamıyorsan Yükseköğretim Kurulu Engelli Öğrenciler Komisyonuna başvurabilirsin.
Sık sorulanlar
Bu birim her üniversitede var mı, zorunlu mu?
Evet, yönetmelik her yükseköğretim kurumunun doğrudan rektörlüğe bağlı bir engelli öğrenci birimi kurmasını öngörüyor. Birimin çalışma usul ve esaslarını üniversitenin kendisi belirliyor; bu yüzden işleyiş ayrıntıları kurumdan kuruma farklılık gösterebilir.
Birim somut olarak ne yapabilir?
Ders materyalinin uyarlanması, engelliye uygun araç-gereç temini (maddi güçlüğü olan öğrenciler için ücretsiz temin dahil), yerleşke ve binaların erişilebilir hale getirilmesi, sınav koşullarının düzenlenmesi ve öğretim elemanlarına yönelik bilgilendirme yönetmelikte sayılan somut görevler arasında.
Burs konusunda birim ne yapabilir?
Yönetmelik, burs dahil idari ihtiyaçların tespitini ve çözümünü birimin görevleri arasında sayıyor. Ancak birim burs veren makam değil; ihtiyacını tespit edip ilgili birimlerle (öğrenci işleri, burs komisyonları) koordinasyonu sağlıyor. Şehit ve gazi yakını öğrenciler için ayrıca KYK'nın öncelikli burs hakkı var.
Sınav düzenlemesi için üniversitenin birimine mi, ÖSYM'ye mi başvururum?
İkisi farklı aşamalar için. Üniversiteye girişteki merkezi sınavlarda (YKS gibi) düzenleme ÖSYM'nin kendi Engelli Öğrenciler Danışma ve Koordinasyon Birimi üzerinden yürüyor. Üniversiteye kaydolduktan sonraki ara sınav, final gibi ölçme-değerlendirme süreçlerinde ise muhatabın üniversitenin kendi engelli öğrenci birimi.
Birim talebimi çözmezse ne yapabilirim?
Üniversitenin engelli öğrenci birimi her yıl faaliyet ve değerlendirme raporunu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirmekle yükümlü. Çözülmeyen bir talebini, üniversite bünyesinde ilerletemediysen Yükseköğretim Kurulu Engelli Öğrenciler Komisyonuna da iletebilirsin.