Katılım Payından Kimler Muaf
Katılım payından tam muaf olanlar sınırlı: gaziler, vazife malûlleri, 3713 sayılı Kanun kapsamında aylık alanlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler. Yalnızca engelli olman, oran ne olursa olsun, başlı başına bir muafiyet sağlamıyor — engelliler için muafiyet, ancak SUT'un kronik hastalık listesinde (EK-1/A muayene, EK-4/D ilaç için) yer alan bir tanın, sağlık raporuyla belgelenmesi şartıyla geçerli.
Kimler başvurabilir?
- Tam muafiyet için harp malûllüğü aylığı, vazife malûllüğü aylığı ya da 3713 sayılı Kanun kapsamında aylık alıyor olman (ya da bunlardan birine bakmakla yükümlü olman) gerekiyor
- Yalnızca engellilik oranın (%40 üzeri dahil) bu tam muafiyeti tek başına sağlamıyor
- Engelliysen ve kronik hastalık listesindeki (EK-1/A ya da EK-4/D) bir tanın varsa, o tanıyla ilgili muayene/ilaçta sağlık raporuyla muaf olabilirsin
Adım adım başvuru
- Hangi gruba girdiğini belirle — gazi/vazife malûlü/3713 kapsamında aylık alan mısın, yoksa yalnızca engelli raporu olan biri misin
- Tam muafiyet grubundaysan eczane ve sağlık kuruluşunda T.C. kimlik numaranla sorgulama otomatik yapılır, ayrıca belge istenmez
- Yalnızca engelliysen, kronik hastalık listesindeki tanın için sağlık kurulu raporunu tam teşekküllü hastaneden al
- Raporu ilgili uzmanlık dalındaki muayeneler ve o tanıya yönelik ilaçlar için sağlık kuruluşuna/eczaneye ibraz et
Özet bilgiler
Tam muaf gruplar (SUT 1.8.1-1.8.4)
Harp malûllüğü aylığı alanlar (gaziler), vazife malûlleri, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlar — ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler
Diğer tam muaf gruplar
1005 sayılı Kanuna göre şeref aylığı alanlar ve eşleri, 2330 sayılı Kanuna göre aylık alanlar, 2828 sayılı Kanun kapsamında ücretsiz korunma/bakım/rehabilitasyon hizmeti alanlar
Engelliler için genel muafiyet
Yok — engellilik oranı tek başına muayene ya da ilaç katılım payından muaf tutmuyor
Engelliler için koşullu muafiyet
SUT Eki EK-1/A kronik hastalık listesindeki tanın varsa, o dalın muayenesinde; EK-4/D ilaç listesindeki tanın varsa, o ilaçlarda, sağlık raporuyla muaf olabilirsin
2026 muayene katılım payı (resmi 2-3. basamak)
26 TL — aile hekimi sevkiyle gidilirse %50 indirimli
2026 muayene katılım payı (özel 2-3. basamak)
60 TL
Birinci basamak (aile hekimi)
Katılım payı yok — herkes için
2026 ilaç katılım payı oranı
Kurumdan gelir/aylık alanlar ve bakmakla yükümlü oldukları için %10, diğer kişiler için %20 — üzerine reçete başına sabit tutar (3 kutuya kadar 3,76 TL, ilave her kutu için 1,25 TL)
Yasal dayanak
Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) madde 1.8.1-1.8.4, EK-1/A ve EK-4/D listeleri
Önce yanlış varsayımı düzeltelim
“Engelliyim, o zaman sağlıkta katılım payı ödemem” — bu yaygın bir varsayım ama SGK’nın kendi yayımladığı listeye göre doğru değil. Katılım payından tam muafiyet, engellilik oranına değil, hangi kanuna göre aylık aldığına ya da hangi tanıya sahip olduğuna bağlı.
Tam muaf olan gruplar
SUT’un 1.8.1 (muayene), 1.8.2 (ilaç), 1.8.3 (tıbbi malzeme) ve 1.8.4 maddelerinde tanımlanan katılım paylarının tümünden muaf olanlar:
- Harp malûllüğü aylığı alanlar (gaziler)
- Vazife malûlleri
- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alanlar
- Yukarıdakilerin bakmakla yükümlü olduğu kişiler
Ayrıca, farklı kanunlara dayanan başka tam muaf gruplar da var: 1005 sayılı Kanuna göre şeref aylığı alanlar (İstiklal Madalyalıları) ve eşleri, 2330 sayılı Kanuna göre aylık alanlar, 2828 sayılı Kanun kapsamında ücretsiz korunma/bakım/rehabilitasyon hizmeti alanlar.
Bu gruplardaysan sorgulama T.C. kimlik numaranla otomatik yapılıyor, ayrıca bir muafiyet belgesi ibraz etmen gerekmiyor.
Yalnızca engelliysen: koşullu muafiyet
Yukarıdaki gruplara girmeyen, “yalnızca” engelli raporu olan biri isen, genel bir muafiyetin yok. Ama iki listeden biri seni kapsıyorsa koşullu muafiyet uygulanabiliyor:
- EK-1/A — Ayakta Tedavide Hekim ve Diş Hekimi Muayenesi Katılım Payı Alınmayacak Kronik Hastalıklar Listesi: bu listedeki bir tanın varsa, o tanıyla ilgili uzmanlık dalındaki muayenende katılım payı alınmıyor.
- EK-4/D — Hasta Katılım Payından Muaf İlaçlar Listesi: bu listedeki bir hastalığın varsa, listede belirtilen ilaçlarda katılım payı alınmıyor.
Her iki durumda da şart aynı: sağlık raporuyla belgelemen gerekiyor. Aynı muayenede listede olmayan başka bir tanı da konur ya da tedavi edilirse, o kısım için katılım payı normal şekilde alınır.
2026 katılım payı tutarları (muaf değilsen)
| Hizmet | Tutar |
|---|---|
| Birinci basamak (aile hekimi) muayenesi | Katılım payı yok |
| İkinci/üçüncü basamak resmi kuruluş muayenesi | 26 TL |
| İkinci/üçüncü basamak özel kuruluş muayenesi | 60 TL |
| Aile hekimi sevkiyle gidilen muayene | %50 indirimli |
| İlaç (gelir/aylık alanlar ve bakmakla yükümlü oldukları) | Reçete tutarının %10’u |
| İlaç (diğer kişiler) | Reçete tutarının %20’si |
| Reçete başına sabit ek (3 kutuya kadar) | 3,76 TL |
| Reçete başına sabit ek (ilave her kutu) | 1,25 TL |
10 gün içinde aynı uzmanlık dalında farklı bir sağlık kuruluşuna başvurursan (kronik hastalık, elektronik sevk ve acil haller hariç) muayene katılım payına 5 TL daha ekleniyor.
Nelere dikkat et
- “Engelliyim” tek başına yetmez. Muafiyet için ya tam muaf gruplardan birine gir, ya da kronik hastalık listesindeki bir tanıyı sağlık raporuyla belgele.
- Hangi kanuna göre aylık aldığını bil. Harp malûllüğü, vazife malûllüğü ve 3713 sayılı Kanun farklı yasal kategoriler — hangisine girdiğini SGK’dan teyit et.
- Aile hekimi her zaman ücretsiz. Katılım payı yalnızca ikinci ve üçüncü basamak kuruluşlarda geçerli.
- Rapor şart. Kronik hastalık listesindeki muafiyet otomatik değil, sağlık raporuyla belgelenmesi gerekiyor.
Sık sorulanlar
%40 ve üzeri engelliyim, bu beni katılım payından muaf tutar mı?
Hayır, tek başına tutmaz. SGK'nın kendi yayımladığı "Katılım Payı Alınmayacak Haller, Sağlık Hizmetleri ve Kişiler" listesinde engellilik oranına dayalı genel bir muafiyet yok. Muaf olman için ya harp malûllüğü/vazife malûllüğü/3713 sayılı Kanun kapsamında aylık alan gruplardan birine girmen, ya da kronik hastalık listesindeki bir tanın olması ve bunu sağlık raporuyla belgelemen gerekiyor.
Gazi olarak tam muaf mıyım?
Harp malûllüğü aylığı alıyorsan evet — SUT'un 1.8.1, 1.8.2, 1.8.3 ve 1.8.4 maddelerinde tanımlanan katılım paylarının tümünden muafsın. Bu muafiyet bakmakla yükümlü olduğun kişileri de kapsıyor.
Şehit yakınıyım, katılım payı öder miyim?
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında aylık alıyorsan (kendisi ya da bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak) muafsın. Aylığın hangi kanuna göre bağlandığını SGK'dan ya da aylık aldığın kurumdan teyit etmen en sağlıklısı — bağlı olduğun kanuna göre durum değişir.
Kronik hastalığım var ama listede değilse ne olur?
SUT Eki EK-1/A (muayene) ve EK-4/D (ilaç) listeleri kapalı bir liste; hastalığın bu listelerde yoksa, tanın kronik olsa bile muayene ve ilaç katılım payını normal oranlarda ödersin.
Aile hekimine gitsem katılım payı öder miyim?
Hayır. Birinci basamak sağlık hizmeti sunucularında (aile hekimi) yapılan muayeneden hiç kimseden katılım payı alınmıyor. Katılım payı ikinci ve üçüncü basamak (hastane, özel sağlık kuruluşu) muayeneleri için geçerli.
Kaynaklar
Bunlar da işine yarar
Gazi ve Şehit Yakınının Poliklinik Önceliği
Poliklinikte hangi sırada önceliğin var, kapsam ne kadar geniş?
Tıbbi Cihaz ve Malzeme — SGK Ne Kadar Öder
Tıbbi cihaz ve malzemenin SGK'dan nasıl ve hangi belgeyle alındığı.
Hastanede Refakatçi Hakkı — Kimler Yararlanır
Refakatçi hakkının kimlere hangi şartla tanındığı, karşılanan giderler.