Mezuniyetten Sonra İşsizlik Döneminde Hakların
Yeni mezunların çoğu işsizlik ödeneğine hak kazanamıyor, çünkü ödenek daha önce çalışmış olmayı şart koşuyor. Şart: son üç yılda en az 600 gün prim, fesihten önceki son 120 gün hizmet akdi. Ama elin boş değil — İŞKUR kaydı, kurs ve programlar ile mezuniyet sonrası iki yıllık sağlık geçişi çalışmamış olsan da açık.
Kimler başvurabilir?
- Öğrenciliğin sona erdi ya da sona ermek üzere
- Bir işten ayrıldıysan hizmet akdin kendi kusurun dışında sona erdi
Adım adım başvuru
- Daha önce sigortalı çalıştıysan prim gün sayını e-Devlet'ten kontrol et
- Ödenek şartlarını karşılıyorsan fesihten sonraki 30 gün içinde İŞKUR'a başvur
- Şartları karşılamıyorsan da İŞKUR kaydını aç ve aktif tut
- Mezuniyet tarihini not al, sağlık geçiş süreni takvimine işle
- Kurs ve programları düzenli takip et
Özet bilgiler
Ödenek şartı — çalışma
Fesihten önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak
Ödenek şartı — prim
Fesihten önceki son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi
Başvuru süresi
Hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde; geciken süre hak sahipliğinden düşülür
Ödenek süresi
600 günde 180, 900 günde 240, 1080 günde 300 gün
Ödenek tutarı
Son dört aylık prime esas kazancın günlük ortalama brütünün yüzde 40'ı; aylık brüt asgari ücretin yüzde 80'ini geçemez
Hiç çalışmadıysan
Ödeneğe hak kazanamazsın; İŞKUR kaydı, kurslar ve sağlık geçişi yine de açık
Önce kötü haber: ödenek çalışma geçmişi istiyor
İşsizlik ödeneği, adı yanıltıcı biçimde “işsiz olana verilen para” değil; sigortalı çalışmışken işini kaybedene verilen bir ödeme. Dört şart var:
| Şart | Ne demek |
|---|---|
| Kendi istek ve kusurun dışında işsiz kalmak | İstifa genelde dışarıda kalır |
| Son 120 gün hizmet akdine tabi olmak | Fesihten hemen önceki dönem kesintisiz olmalı |
| Son üç yılda en az 600 gün prim | İşsizlik sigortası primi ödenmiş gün sayısı |
| Fesihten sonra 30 gün içinde başvurmak | Geciken süre hak sahipliğinden düşülüyor |
Hiç sigortalı çalışmadan mezun olduysan bu şartlar oluşmuyor. Zorunlu stajın da bu boşluğu doldurmuyor: staj sigortası yalnız iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık kollarını kapsıyor, uzun vadeli kollar işlemiyor.
Çalıştıysan: süre ve tutar
| Son üç yıldaki prim günü | Ödenek süresi |
|---|---|
| 600 gün | 180 gün |
| 900 gün | 240 gün |
| 1080 gün | 300 gün |
Günlük ödenek, son dört aylık prime esas kazancının günlük ortalama brütünün yüzde 40’ı. Üst sınır var: aylık brüt asgari ücretin yüzde 80’ini geçemiyor. Damga vergisi dışında vergi ve kesinti uygulanmıyor.
En kolay kaçırılan şey 30 gün kuralı. Mücbir sebep yoksa geciktiğin gün sayısı doğrudan hak sahipliği süresinden düşüyor — yani beklemek parayı azaltıyor.
Ödenek alamıyorsan elinde ne var
Ödeneğe hak kazanmamak “hiçbir şeyin yok” demek değil. Çalışma geçmişi istemeyen üç şey var:
- İŞKUR kaydı. Kurs ve programlara girmenin ön koşulu. Ödenekten bağımsız açılıyor ve son işlem tarihinden itibaren on iki ay aktif kalıyor.
- Kurs ve programlar. İşbaşı eğitim programı ve mesleki eğitim kursları kayıtlı işsizlere açık.
- Sağlık geçişi. Mezuniyetten sonra iki yıllık bir dönem boyunca primler devlet tarafından karşılanıyor; bu hak çalışma geçmişine bağlı değil.
Nelere dikkat et
- Prim gün sayını önce kontrol et. e-Devlet’ten hizmet dökümüne bakmadan başvuru planlama; 600 gün eşiğini bilmeden beklemek zaman kaybettiriyor.
- 30 günü sayarak kullan. Başvuru gecikmesi doğrudan ödenek süresinden düşüyor, sonradan telafi edilmiyor.
- İstifa ile fesih aynı değil. Ödenek, kendi istek ve kusurun dışında işsiz kalmayı şart koşuyor.
- Kaydı ödenekten ayrı düşün. İŞKUR kaydı ödeneğe hak kazanmasan da gerekli; programların kapısı orası.
- Sağlık takvimini yaz. İki yıllık geçiş dönemi mezuniyet tarihinden işliyor; sonrasında prim yükümlülüğü sana geçiyor.
Sık sorulanlar
Hiç çalışmadan mezun oldum, işsizlik ödeneği alabilir miyim?
Hayır. Ödenek, hizmet akdinin feshinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmayı ve son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmayı şart koşuyor. Hiç sigortalı çalışmadıysan bu şartlar oluşmuyor.
Staj yaptım, o günler sayılır mı?
Zorunlu staj sigortası yalnız iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası kollarını kapsıyor; uzun vadeli sigorta kolları işlemiyor. Bu yüzden staj günleri işsizlik ödeneği için aranan prim gün sayısını oluşturmuyor.
Çalıştım ve işten çıkarıldım, ne kadar sürem var?
Hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde İŞKUR'a başvurman gerekiyor. Şahsen gidebilir ya da e-Devlet veya İŞKUR Mobil üzerinden elektronik ortamda başvurabilirsin. Mücbir sebep dışında geciktiğin süre, toplam hak sahipliği süresinden düşülüyor.
Ne kadar süre ödenek alırım?
Son üç yıldaki prim gün sayına bağlı: 600 günde 180 gün, 900 günde 240 gün, 1080 günde 300 gün. Tutar ise son dört aylık prime esas kazancının günlük ortalama brütünün yüzde 40'ı ve aylık brüt asgari ücretin yüzde 80'ini geçemiyor.
Ödenek alamıyorsam sağlık hakkım ne olur?
Mezuniyetten sonra bir geçiş dönemi var: aile üzerinden sağlık hakkı sona erdiğinde iki yıl boyunca primler devlet tarafından karşılanıyor. Bu hak çalışma geçmişine bağlı değil.
Ödenek alamıyorum, İŞKUR'a yine de kaydolmalı mıyım?
Evet. Kurs ve programlara katılmanın ön koşulu İŞKUR kaydı; ödeneğe hak kazanmasan da kayıt açman gerekiyor. Kaydın son işlem tarihinden itibaren on iki ay aktif kalıyor.
Kaynaklar
Bunlar da işine yarar
İŞKUR Kaydı ve Gençlere Açık Programlar
Kaydını nasıl aktif tutarsın, hangi programlara girebilirsin?
GSS: Öğrencilikte ve Mezuniyette Sağlık Sigortan
Öğrenciyken ve mezun olunca sağlık hakkın nasıl işler?
Zorunlu Stajda Sigorta ve Ücret Hakların
Stajda sigortan ne kapsar, ücretin kaç lira olmalı?
Psikolojik Destek Nereden Alınır?
Hangi durumda hangi kapı — acil, kriz ve süregelen destek.
KYK Öğrenim Kredisi Geri Ödeme Süreci
Ne zaman başlar, faiz var mı, kaç taksit — kredini nasıl kapatırsın?