Part-Time Çalışan Öğrenci Olarak Hakların

Part-time çalışmak “yarım işçi” olmak değil

Kısmi süreli çalışmayı çoğu kişi “hakların da yarısı” sanıyor. Yanlış. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 13. maddesi net: kısmi süreli çalışan, tam süreli emsaline göre sırf süresi kısa diye farklı işleme tabi tutulamaz. Fark tek yerde: ücret ve paraya bağlı, bölünebilir haklar çalıştığın süreyle orantılı ödenir. Onun dışında sigortan, yıllık iznin, kıdemin ve eşit davranma hakkın tam çalışanınkiyle aynı zeminde.

Kısmi süreli sayılman için haftalık çalışmanın, aynı işi yapan tam süreli bir işçinin süresinin belirgin altında olması gerekiyor. Uygulamada bu sınır genelde haftalık 30 saat ve altı olarak kabul ediliyor.

Ücret orantılı, ama tabanı var

Konu	Kural
Ücret	Tam süreli emsale göre çalıştığın süreyle orantılı
Taban	Saat ücretin, asgari ücretin saatlik karşılığının altına inemez
Vergi	Ücretin asgari ücrete denk gelen kısmı gelir ve damga vergisinden istisna
Bölünebilir haklar	İkramiye, prim gibi paraya bağlı haklar orantılı ödenir

Sigortan yatar — ve bir şey değişir

Kısmi süreli de olsan işveren seni SGK’ya bildirmek zorunda. Prim günün şöyle hesaplanıyor: ayın toplam çalışma saati ÷ 7,5. Yani 20 gün yerine, çalıştığın saate denk gelen gün kadar prim görürsün; kalan günler “06 - kısmi istihdam” koduyla eksik bildirilir.

Dikkat etmen gereken nokta şu: kendi adına sigortalı olduğun an, anne-baba üzerinden aldığın sağlık güvencesi kapsamı sona eriyor. Sağlığa erişimin kesilmez — sadece sağlık hakkın artık kendi sigortalılığına dayanır. İşten ayrılınca yeniden bakmakla yükümlü olunan kişi durumuna dönebilirsin.

Yıllık izin ve kıdemde orantı yok

Buradaki en sık hata: “az çalışıyorum, iznim de az olur” sanmak. Kısmi süreli çalışanın yıllık ücretli izin gün sayısı tam çalışanla aynı. Bir yıllık kıdemi doldurduğunda kanunun öngördüğü gün kadar izne hak kazanırsın.

Kıdem tazminatı da kapalı bir kapı değil: en az bir yıl çalışma ve kanunda sayılan fesih hâllerinden biri varsa, çalıştığın süre ve ücret üzerinden tazminata hak kazanırsın.

Nelere dikkat et

• Sözleşmeni yazılı iste. Çalışma gün ve saatlerin yazılı olsun; ispat gerektiğinde en güçlü belgen bu.
• Girişini kontrol et. e-Devlet’ten “4A Tescil ve Hizmet Dökümü” ile işe giriş bildirgenin verilip verilmediğine bak; bildirilmeyen sigortayı SGK’ya tespit talebiyle bildirebilirsin.
• Sağlık kaydının değiştiğini bil. Sigortalı olduğunda güvencen kendi üzerine geçer; bunu bilmezsen “sigortam mı kesildi?” paniğine düşersin.
• Taban ücreti hatırla. Saat ücretin asgari ücretin saatlik karşılığının altına inemez; düşük teklifleri buna göre değerlendir.
• Stajı part-time ile karıştırma. Zorunlu staj ayrı bir statü; ücreti ve sigortası farklı kurallara tabi.