Şehit ve Gazi Çocuğuna Eğitim Öğretim Yardımı
Harp ya da vazife malullüğü kapsamında aylık bağlananların öğrenci çocuklarına, öğrenim seviyesine göre hesaplanan ayrı bir eğitim ve öğretim yardımı ödenir. Kanun göstergeleri "her ay için" veriyor — ilköğretimde 1.250, ortaöğretimde 1.875, yükseköğretimde 2.500 — ama ödemeyi her eğitim-öğretim yılında bir kez, 1 Eylül-31 Aralık arasında toptan yaptırıyor. Ödemeden hiçbir vergi ya da kesinti yapılmaz.
Kimler başvurabilir?
- Anne ya da baban 5434 sayılı Kanunun 56, mülga 45 ve mülga 64. maddeleri, 5510 sayılı Kanunun 47. maddesi, 2330 sayılı Kanun ya da 2330 uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlar kapsamında hayatını kaybetmiş olmalı
- Ya da anne veya baban aynı sebeplerle harp ya da vazife malullüğü aylığı almalı
- Öğrenci olmalısın — ilköğretim, ortaöğretim ya da yükseköğretim
- Öğrenci olduğunu gösteren belgeyle SGK'ya başvurmalısın
Adım adım başvuru
- İlgili eğitim-öğretim yılında öğrenci olduğunu gösteren belgeyi okulundan ya da e-Devlet'ten al
- Belgeyle Sosyal Güvenlik Kurumuna başvur — başvuru penceresi 1 Eylül ile 31 Aralık arası
- Ödeme öğrenim seviyene ve Eylül ayında geçerli memur aylık katsayısına göre hesaplanır
- Öğrenim durumun ya da seviyen tespit edilemiyorsa aynı yıl içinde talepte bulun
- Yeni eğitim-öğretim yılında belgeyi yenileyip başvuruyu tekrarla
Özet bilgiler
Yasal dayanak
5434 sayılı Kanun Ek Madde 79, altıncı fıkra (Değişik: 12/7/2013-6495/93 md.; ikinci cümle 17/4/2017-KHK-690/30 md. ile değiştirildi, 1/2/2018 tarihli ve 7077 sayılı Kanunla aynen kabul edildi)
Göstergeler
İlköğretimde 1.250, ortaöğretimde 1.875, yükseköğretimde 2.500
Hesaplama
Gösterge rakamı, ilgili eğitim-öğretim yılının Eylül ayında geçerli olan memur aylık katsayısı ile çarpılır; aynı yıldaki öğrenim seviyesi esas alınır
Ödeme zamanı
Her eğitim-öğretim yılında bir kez, 1 Eylül-31 Aralık tarihleri arasında toptan
Vergi
Hiçbir vergi ve kesintiye tabi değil; faturası karşılığında Hazineden tahsil edilir
Özel eğitim okulları
5580 sayılı Kanunun 2. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamındaki özel eğitim okullarında eğitim alanlar da durumlarına uygun hükümlerden yararlanır
Aylığı kesilen maluller
Sınıf ya da görev değiştirip kamu görevine devam edenler ile 5510 sayılı Kanunun 4. maddesi kapsamında çalışmaya başladığı için aylığı kesilenler de yararlanır
Kanun ne diyor
5434 sayılı Kanunun Ek 79. maddesinin altıncı fıkrası:
Birinci fıkrada belirtilen hükümlere göre aylık bağlanmasını gerektiren olaylar sebebiyle hayatını kaybedenlerin, aynı sebeplerle malullük aylığı almakta olanların veya bunlardan ölenlerin çocuklarına her ay için; ilköğretimleri sırasında (1.250), ortaöğretimleri sırasında (1.875) ve yükseköğretimleri sırasında (2.500) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda eğitim ve öğretim yardımı yapılır. Ödemeler, her eğitim-öğretim yılında bir kez olmak üzere, ilgili eğitim-öğretim yılının Eylül ayında geçerli olan memur aylık katsayısı ve aynı eğitim-öğretim yılındaki öğrenim seviyesine göre hesaplanarak 1 Eylül-31 Aralık tarihleri arasında toptan yapılır.
Kim hak sahibi
Hak sahibinin tanımı aynı maddenin birinci fıkrasında: 5434 sayılı Kanunun 56. maddesi ile mülga 45 ve 64. maddeleri, 5510 sayılı Kanunun 47. maddesi, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ya da 2330 hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre harp veya vazife malullüğü aylığı üzerinden aylık bağlananlar.
Altıncı fıkra bu tanımı çocuklara taşıyor ve üç grubu birlikte sayıyor:
- Bu olaylar sebebiyle hayatını kaybedenlerin çocukları,
- Aynı sebeplerle malullük aylığı almakta olanların çocukları,
- Bunlardan sonradan ölenlerin çocukları.
2018’de aynen kabul edilen ek cümleyle, birinci fıkra kapsamında aylık almakta olanlar da aynı usul ve esaslar çerçevesinde bu yardımdan yararlandırılıyor.
Göstergeler
| Öğrenim seviyesi | Gösterge |
|---|---|
| İlköğretim | 1.250 |
| Ortaöğretim | 1.875 |
| Yükseköğretim | 2.500 |
Lira karşılığı sabit değil: gösterge, ilgili eğitim-öğretim yılının Eylül ayında geçerli olan memur aylık katsayısıyla çarpılıyor. Katsayı her dönem güncellendiği için aynı gösterge her yıl farklı bir tutar veriyor.
Seviye de o eğitim-öğretim yılındaki duruma göre belirleniyor — yıl içinde liseden üniversiteye geçtiysen hesaba o yılın seviyesi giriyor.
Ödeme takvimi
Bu, maddedeki en çok yanlış anlaşılan kısım. Gösterge “her ay için” tanımlanıyor ama ödeme yılda bir kez, toptan yapılıyor. Kanunun kendi ifadesiyle: her eğitim-öğretim yılında bir kez olmak üzere, 1 Eylül-31 Aralık tarihleri arasında.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı da aynı şeyi söylüyor: ilgili eğitim-öğretim yılında öğrenci olunduğunu gösterir belgeyle başvuranlara, başvuruyu izleyen ay içinde SGK tarafından toptan ödeniyor.
Kanun bir de yedek kapı bırakıyor: öğrenim durumu ve seviyeleri tespit edilemeyenlere, ilgili eğitim-öğretim yılı içinde talepleri üzerine ödeme yapılıyor.
Nelere dikkat et
- Sabit bir lira rakamı arama. Kanun gösterge veriyor. Bir yerde sabit tutar gördüğünde hangi yılın katsayısıyla hesaplandığına bak.
- Öğrenci belgesi her yıl yeniden gerekiyor. Yardım bir kerelik bağlanmıyor; her eğitim-öğretim yılı için belgeyle başvuru isteniyor.
- Yılda bir ek ödeme ile karıştırma. Aynı maddede düzenlenen ama ayrı fıkralara dayanan iki farklı ödeme var. Ek ödeme malulün ya da dul/yetimin kendisine malullük derecesine göre, eğitim yardımı çocuğa öğrenim seviyesine göre yapılıyor. Detay için Gazi ve Şehit Yakınına Yılda Bir Ek Ödeme rehberine bak.
- Aylığın kesilmesi yardımı bitirmiyor. Sınıf ya da görev değiştirip kamu görevine devam eden ve çalışmaya başladığı için aylığı kesilen maluller de bu yardımdan yararlanmaya devam ediyor.
- Kanun metnindeki kurum adı eski. Madde, ödemeyi yapan kurumu dönemin adıyla anıyor; bugün bu işlemler Sosyal Güvenlik Kurumunda yürüyor.
- Katkı payı muafiyetiyle birlikte alınır. Üniversitedeyken hem katkı payı ödememek hem bu yardımı almak mümkün; dayanakları ve ödeyen kurumları ayrı.
Sık sorulanlar
Gösterge "her ay için" diyorsa neden yılda bir kez ödeniyor?
Kanun iki ayrı şeyi ayrı cümlelerde söylüyor. Birinci cümle tutarı tanımlarken göstergeyi "her ay için" veriyor. İkinci cümle ise ödemenin usulünü belirliyor: her eğitim-öğretim yılında bir kez olmak üzere, o yılın Eylül ayında geçerli memur aylık katsayısı ve aynı yıldaki öğrenim seviyesine göre hesaplanarak 1 Eylül-31 Aralık arasında **toptan** yapılıyor. Yani aylık bir ödeme beklemeyecek, yılda tek seferlik bir ödeme alacaksın.
Tutar kaç lira?
Kanun lira rakamı vermiyor, gösterge veriyor. Lira karşılığı, göstergenin ilgili eğitim-öğretim yılının Eylül ayında geçerli olan memur aylık katsayısıyla çarpımından çıkıyor. Katsayı her dönem değiştiği için tutar da her yıl değişiyor. Güncel rakamı SGK'dan ya da e-Devlet'teki kendi kaydından öğren; bir yerde sabit bir lira rakamı görürsen tarihine bak.
Yılda bir ek ödeme ile aynı şey mi?
Değil. İkisi de 5434 sayılı Kanunun Ek 79. maddesinde düzenleniyor ama ayrı fıkralarda. Ek ödeme malulün ya da dul/yetimin kendisine, malullük derecesine göre yapılıyor. Eğitim ve öğretim yardımı ise **çocuğa**, öğrenim seviyesine göre yapılıyor. Göstergeleri de takvimleri de farklı. İkisi birbirinin yerine geçmiyor.
Babam gazi ve hayatta — çocuğu olarak alabilir miyim?
Alabilirsin. Fıkra üç grubu birlikte sayıyor: hayatını kaybedenlerin, aynı sebeplerle malullük aylığı almakta olanların ve bunlardan ölenlerin çocukları. Ayrıca 2017'de eklenen cümle, birinci fıkra kapsamında aylık almakta olanların da aynı usul ve esaslarla bu yardımdan yararlandırılacağını söylüyor.
Babamın aylığı çalıştığı için kesildi, yardım da kesilir mi?
Kesilmez. Maddenin onuncu fıkrası, harp ya da vazife malulü sayılanlardan sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam eden kamu görevlilerinin ve 5510 sayılı Kanunun 4. maddesi kapsamında çalışmaya başladığı için aylığı kesilen malullerin de ek ödeme ile eğitim öğretim yardımından yararlanacağını açıkça söylüyor.
Başvuru penceresini kaçırırsam ne olur?
Ödeme dönemi 1 Eylül-31 Aralık. Kanun ayrıca bir kapı daha açıyor: öğrenim durumu ve seviyeleri tespit edilemeyenlere, ilgili eğitim-öğretim yılı içinde talepleri üzerine ödeme yapılıyor. Yine de güvenli yol, öğrenci belgesini eylülde alıp hemen başvurmak.
Özel okulda okuyorum, kapsamda mıyım?
Fıkranın açık hükmü yalnız özel eğitim okulları için: 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 2. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında faaliyet gösteren özel eğitim okullarında eğitim alanlar da durumlarına uygun hükümlerden yararlanıyor. Diğer özel okullar için metinde ayrı bir hüküm yok — ödeme öğrenim seviyesine bağlı olduğu için kendi durumunu SGK'ya sorarak netleştir.
Vergi ya da kesinti var mı?
Yok. Maddenin yedinci fıkrası net: bu maddeye göre yapılan ödemeler herhangi bir vergi ve kesintiye tabi değil, faturası karşılığında Hazineden tahsil ediliyor.
Kaynaklar
Bunlar da işine yarar
Gazi ve Şehit Yakınına Yılda Bir Ek Ödeme
Malullük derecesine göre yılda bir kez ödenen, vergi kesilmeyen ek ödeme.
Şehit ve Gazi Çocuğuna Katkı Payı Muafiyeti
Devlet üniversitesinde katkı payı ve öğrenim ücretinden süresiz muafiyet.
Şehit ve Gazi Çocuğuna Sınavsız Parasız Yatılılık
Sınav sırası ve gelir şartı aranmadan doğrudan parasız yatılı yerleştirme.
Şehit Yakını ve Gazi Hakları Özeti
Basında geçen "51 hak" paketinden hangisi doğrulandı?